Banner-Logo

Meddwl yn Feirniadol am Anghydraddoldeb

Cynlluniwyd y gweithgaredd hwn i helpu pobl ifanc i feddwl yn feirniadol am anghydraddoldeb.

Amlinelliad

Mae cymdeithas yn yr 21ain ganrif yn anghyfartal iawn ac mae anghydraddoldeb yn cynyddu. Er enghraifft, yn 2016, roedd 62 o bobl gyfoethocaf y ddaear yn berchen ar yr un faint o gyfoeth â hanner tlotaf y ddynoliaeth1. Gallech chi ofyn pam mae hyn yn bwysig. Byddai ond yn cymryd 1.5% o gyfoeth holl biliwnyddion y byd gyda'i gilydd i ariannu'r diffyg mewn gwasanaethau iechyd ac addysg yng ngwledydd tlotaf y byd. Mae cysylltiad agos rhwng anghydraddoldeb eithafol a'r her o ddileu tlodi unwaith ac am byth.

Eto, mae anghydraddoldeb yn parhau i fod yn fater dadleuol sydd wedi rhannu economegwyr. Mae'r gweithgareddau hyn yn gofyn i bobl ifanc feddwl yn feirniadol am anghydraddoldeb a thynnu eu casgliadau eu hunain.

Amcanion Dysgu
  • Nodi bod anghydraddoldeb y ffenomen fyd-eang.
  • Gwerthuso'r ddwy farn groes am anghydraddoldeb.
  • Adolygu llwyddiant gwaith Brasil i leihau anghydraddoldeb ac awgrymu sut y gellid mynd i'r afael ag anghydraddoldeb yn y dyfodol.
Adnoddau
  • Ffotograffau o anghydraddoldeb.
  • Fideo: Even It Up The Rich and The Rest (2’ 58”).
  • Taflen gweithgareddau: ‘Dwy Farn Groes am Dlodi’.
  • Taflen gweithgareddau: 'Sut mae Lleihau Anghydraddoldeb'.
  • Dalennau mawr o bapur a phennau ffelt
Geiriau Allweddol

Anghydraddoldeb, cydraddoldeb, tegwch, polisi llywodraeth.

Nodiadau athrawon

1. Anghydraddoldeb ar draws y byd

Dylai pobl ifanc gymharu'r pedwar ffotograff hyn a gafodd eu tynnu mewn gwledydd gwahanol rhwng 2004 a 2014.

Kathmandu, Nepal: Mae dyn yn gwthio beic wedi'i lwytho â melonau heibio i hysbyseb fawr am wasanaeth dosbarth cyntaf cwmni Oman Air.
Ffotograff: Panos/GMB AKASH
Johannesburg, De Affrica: Gwerthwr brwsys o'r enw Leonard Kufeketa, 39 oed, yn sefyll o flaen Ferrari ym maestref ddrud Parkhurst (2014).
Ffotograff: Zed Nelson/Oxfam
São Paulo, Brasil. Tref sianti Paraisópolis (Dinas Paradwys) ger ardal ariannog Morumbi (2008)
Ffotograff: Tuca Vieira
Mumbai, India. Cartrefi sianti teuluoedd pysgotwyr a mewnfudwyr i'r ddinas ger Back Bay, a thyrrau uchel Trwyn Nariman yn y cefndir (2004).
Ffotograff: Paul Smith/Panos
  • A oes thema gyffredin yn y pedwar ffotograff hwn a gafodd eu tynnu mewn gwledydd gwahanol ar adegau gwahanol? Beth yw'r thema hon a sut mae'r ffotograffau'n ei darlunio?
  • Mae tystiolaeth yn awgrymu bod anghydraddoldeb rhwng gwledydd yn lleihau ond bod anghydraddoldeb y tu mewn i wledydd unigol ar gynnydd. A oes unrhyw dystiolaeth yn y ffotograffau i gefnogi'r farn hon?
  • Petaech chi'n tynnu llun i ddangos anghydraddoldeb yn eich cymuned neu eich gwlad chi, beth fyddai hwnnw?
2. Dwy farn groes am anghydraddoldeb

Cafodd 'y ddwy farn groes am anghydraddoldeb' (taflen gweithgareddau) eu cyfleu mewn ffordd syml ac uniongyrchol. Mae'r drafodaeth yn llawer mwy cymhleth. Er enghraifft, prin yw’r bobl a fyddai'n dadlau y dylai unrhyw gymdeithas fod yn gwbl gyfartal.

  • Gofynnwch i bobl ifanc gynnal dadl ynghylch anghydraddoldeb.
  • Rhannwch nhw yn is-grwpiau.
  • Adolygwch y dystiolaeth.
    • Taflen Gweithgareddau: Y Ddwy Farn Groes am Dlodi (isod).
    • Fideo Even It Up (3’00’’).
    • Y ffotograffau yng Ngweithgaredd 1 (uchod).
    • Tystiolaeth arall sydd ar gael (chwiliwch ar y rhyngrwyd).li>
  • Dylai pob is-grŵp blygu dalen fawr o bapur yn ddau. Ar frig y ddalen dylen nhw ysgrifennu'r Mater - 'Mae anghydraddoldeb yn niweidiol a gallwn ei leihau.'
  • Yna, dylai pob is-grŵp drafod cynifer o ddadleuon ag y gallant o blaid y mater ac yn erbyn y mater. Dylent restru'r materion o blaid y mater ar ochr chwith y ddalen a'r dadleuon yn erbyn y mater ar yr ochr dde.
  • Yn dilyn dadl ar y mater dylai pob is-grŵp gytuno ar ei gasgliadau, eu crynhoi a'u hysgrifennu ar waelod y papur.
  • Gallai'r is-grwpiau fwydo'u casgliadau yn ôl i'r grŵp.
  • Addaswyd y gweithgaredd hwn oGet Global! (tudalen 97).
3. Beth ddylem ni wneud am anghydraddoldeb?

Nid yw rhai llywodraethau’n credu bod lleihau anghydraddoldeb yn rhan o'u gwaith ac nid ydynt yn gwneud fawr ddim. Gwelodd eraill ei bod hi'n anodd uno'r holl bolisïau gwahanol sydd eu hangen i leihau anghydraddoldeb, ac ni fu eu hymdrechion yn gwbl lwyddiannus.

Er enghraifft, roedd y llywodraeth newydd a gafodd ei hethol ym Mrasil yn 2002 wedi ymrwymo i leihau anghydraddoldeb yn un o wledydd mwyaf anghyfartal y byd. Rhwng 2003 a 2009 roedd nifer y bobl oedd yn byw mewn tlodi ym Mrasil wedi gostwng o 26% i 15% a gwelwyd gostyngiad bychan mewn anghydraddoldeb.

  • Nawr, dylai'r is-grwpiau archwilio polisïau llywodraeth Brasil a'u heffaith bosibl ar anghydraddoldeb. Mae'r rhain i'w gweld ar y daflen gweithgareddau 'Sut mae Lleihau Anghydraddoldeb'.
  • Bydd pob is-grŵp yn cofnodi i ba raddau y maen nhw'n meddwl bod y polisïau unigol hyn wedi lleihau anghydraddoldeb.
  • Ar ôl archwilio'r holl bolisïau, bydd pob is-grŵp yn dod i gasgliad terfynol ynghylch y graddau yr oedd polisïau llywodraeth Brasil, gyda'i gilydd, wedi llwyddo i leihau anghydraddoldeb.
  • Ar ôl adolygu eu casgliad, bydd pob is-grŵp yn awgrymu pum polisi yr hoffent eu cyflwyno i leihau anghydraddoldeb yn eu gwlad. Hefyd, dylen nhw drafod pa mor realistig yw eu hawgrymiadau. Er enghraifft, a oes unrhyw rai ohonyn nhw'n cael eu hyrwyddo gan bleidiau gwleidyddol prif ffrwd?

I gael rhagor o weithgareddau ynglŷn â Brasil, darllenwch: Oxfam (2014) – The World Cup. A Fair Game?

Taflen Gweithgareddau: Dwy Farn Groes am Anghydraddoldeb
Mae anghydraddoldeb yn naturiol ac yn dda

Mae anghydraddoldeb yn naturiol. Mae rhai pobl yn fwy disglair neu'n fwy dawnus nag eraill. Maen nhw'n haeddu cael eu gwobrwyo’n well oherwydd bod ganddyn nhw ddoniau arbennig neu am eu bod nhw'n barod i gymryd risgiau. Mae hyn yn naturiol. Mae gwobrau mwy yn ysgogi’r bobl orau. Felly mae anghydraddoldeb yn gwneud i gymdeithas weithio'n well.

Mae'r addewid o wobrau mawr yn annog pobl a busnesau i fuddsoddi, i arloesi ac i gymryd risgiau. Mae hyn yn cyflymu twf economaidd ac mae'n llesol i bawb yn y pen draw gan fod cyfoeth yn 'diferu' i lawr i'r tlodion. Dylid caniatáu i bobl ennill faint bynnag y mae eu doniau'n caniatáu iddyn nhw wneud a dylent gael dewis gwario'u hincwm fel y mynnant heb dalu gormod o dreth.

Y peth gorau i'w wneud yw peidio ag ymyrryd gormod yn enillion pobl. Os oes problemau, byddan nhw fel arfer yn datrys eu hunain dros amser. Y 'llaw anweledig' yw'r enw ar hyn mewn economeg.

 

Mae anghydraddoldeb yn annaturiol ac yn niweidiol

‘Does dim byd naturiol am dlodi. Caiff pobl eu gwobrwyo o ganlyniad i'r penderfyniadau y mae pobl bwerus mewn cymdeithas yn eu gwneud. Er enghraifft, 'does dim rheswm naturiol pam y dylai pêl-droediwr ennill cyflog mwy na gwraig sy’n gweithio mewn cegin ysgol.

Mae anghydraddoldeb cynyddol yn cael effaith niweidiol ar gyfoeth a llesiant cyffredinol gwlad. Pan gaiff pobl eu gadael ar ôl mewn tlodi, mae eu hiechyd yn waeth, maen nhw'n cael llai o addysg, maen nhw'n dod yn llai cynhyrchiol ac mae ganddyn nhw lai o arian i'w wario. Mae hyn yn arafu twf economaidd ac mae'n niweidiol i'r rhan fwyaf o bobl. Mae sicrhau bod pob person a busnes yn talu cyfran deg o dreth yn un ffordd o roi digon o arian i'r llywodraeth fynd i'r afael ag effeithiau tlodi.

Penderfyniadau’r bobl bwerus sy'n llywio anghydraddoldeb. Os ydym ni eisiau, gallwn ni weithredu i leihau anghydraddoldeb.

Taflen Gweithgareddau: Sut mae Lleihau Anghydraddoldeb?

Dyma rai o'r polisïau yr oedd llywodraeth Brasil wedi'u defnyddio i geisio lleihau anghydraddoldeb. Ysgrifennwch sylwadau i esbonio pa mor llwyddiannus oedd bob un, yn eich barn chi.

  Polisi Eich Sylwadau
1 Rhoddodd y llywodraeth fenthyciadau banc i bobl gyffredin ac i grwpiau lleol i sefydlu busnesau cymunedol a mentrau cymdeithasol. Yn aml, doedd y banciau masnachol ddim yn benthyg arian i fusnesau bychain.

Fodd bynnag, roedd y benthyciadau hyn yn aml yn mynd i'r dinasoedd mawr oedd ag economïau cryf yn barod.

 
2 Darparodd y llywodraeth ginio ysgol am ddim i bob plentyn ysgol. Gwnaethon nhw'n siŵr fod o leiaf 30% o'r bwyd roedden nhw'n ei brynu ar gyfer ciniawau ysgol yn dod o ffermydd bychain, teuluol.  
3 Mae'r bobl gyfoethocaf ym Mrasil yn talu canran is o'u henillion mewn treth na'r bobl dlawd, ac mae llawer o'r cyfoethogion yn osgoi talu unrhyw dreth o gwbl. Roedd hyn yn cyfyngu ar yr arian yr oedd y llywodraeth yn ei gael trwy drethi ac yn cyfyngu felly ar yr arian oedd yn cael ei wario ar iechyd ac addysg.  
4 Roedd mwy o weithwyr iechyd proffesiynol yn byw yn yr ardaloedd mwy cyfoethog yn ne, de-ddwyrain ac ardaloedd trefol Brasil. Yn aml, mae'n well gan bobl broffesiynol fyw yn yr ardaloedd hyn oherwydd bod eu hamodau gwaith yn well yno. Fodd bynnag, mae'r angen mwyaf am weithwyr iechyd cymwysedig yn yr ardaloedd tlotach yng ngogledd y wlad.  
5 Roedd llywodraeth Brasil wedi gwario llawer mwy o arian a chyfran fwy o'i chyllideb ar y gwasanaeth iechyd nag oedd llywodraethau blaenorol wedi'i wneud yn y gorffennol.  

Cyfeiriadau:
1 Oxfam Even it Up: https://www.oxfam.org/en/campaigns/even-it-up