Banner-Logo

Cael Hyd i Wybodaeth

Sut a ble mae cael hyd i wybodaeth ddibynadwy?

Ffynonellau gwybodaeth dibynadwy

Mae'r rhyngrwyd yn ffynhonnell wybodaeth werthfawr. Fodd bynnag, mae cymaint o ddeunydd ar-lein, mae'n anodd gwybod beth y gallwch ymddiried ynddo. Felly ble mae dechrau? Bydd y cynghorion hyn yn eich helpu i gael hyd i'r hyn rydych chi'n chwilio amdano a barnu a allwch chi ymddiried ynddo neu beidio.

  • Mae’n bosibl nad y gwefannau cyntaf a welir mewn rhestr chwilio fydd y rhai mwyaf defnyddiol na'r rhai mwyaf dibynadwy. Er enghraifft, mae'r canlyniadau ar frig rhestrau chwilio yn aml yn hysbysebion y talwyd amdanyn nhw. Byddwch yn barod i sgrolio trwy'r tudalen neu ddau o ganlyniadau cyntaf i gael hyd i'r hyn rydych chi'n chwilio amdano.
  • Defnyddiwch dermau chwilio yn ofalus.
    • Byddwch yn gryno: Os ydych chi am gael enwau elusennau sy'n gweithio gyda phlant yn India chwiliwch am elusennau plant India.
    • Byddwch yn fanwl gywir: Bydd dyfynodau yn cyfyngu'r chwiliad i derm penodol. Er enghraifft, bydd “ystadegau tlodi India” yn chwilio'n unig am ystadegau ynghylch tlodi yn India.
    • Ehangwch y termau: I ehangu'r chwiliad, defnyddiwch +. Er enghraifft, bydd India+tlodi+ystadegau yn chwilio am yr holl ganlyniadau ynghylch India, tlodi ac ystadegau.
  • Mae rhan olaf cyfeiriad gwefan yn awgrymu pa sefydliad sydd y tu cefn iddi:
    • .com - cwmni neu fusnes fel arfer
    • .org - sefydliad dielw fel arfer
    • .gov - un o adrannau'r llywodraeth
    • .ac neu .sch - prifysgol neu ysgol
    • .eu - sefydliad neu brosiect Ewropeaidd
    Gall gwefannau fel rhai sefydliadau'r Cenhedloedd Unedig, llywodraethau gwledydd, a sefydliadau cyfryngau fel y BBC neu'r Guardian fod yn ddefnyddiol. Mae Banc y Byd yn ffynhonnell ddibynadwy o ystadegau datblygu.
  • Pwy yw'r awdur: A yw enw'r awdur ar y wefan? A yw e/hi'n gweithio i sefydliad dibynadwy? A yw'r awdur yn destun beirniadaeth ar wefannau eraill? Byddwch yn ofalus os yw'r awdur yn ddienw neu heb ei gydnabod gan arbenigwyr eraill yn y maes.
  • Gwiriwch pryd cafodd y wefan ei chyhoeddi. A yw'r wefan yn gyfredol? A yw'r dolenni ar y wefan yn gweithio? Mae dolenni anghyflawn yn awgrymu bod y wefan yn hen. Gofalwch nad ydych chi'n cyflwyno hen ffeithiau ac ystadegau fel pe baent yn newydd.
  • Edrychwch ar yr arddull iaith. A yw'r wefan yn defnyddio iaith ragfarnllyd neu unochrog? Ai ffeithiau neu farn a gyflwynir? Chwiliwch am iaith sy'n creu teimlad cadarnhaol neu negyddol am bwnc, ond na allwch fod yn sicr ei bod yn wir neu'n anwir. Cofiwch fod blogiau bron bob amser yn cyflwyno barn bersonol. Gallant fod yn ddefnyddiol, ond mae'n bosib na fyddant yn gytbwys.
  • A yw'r wefan yn edrych yn swyddogol ac yn broffesiynol? A oes gan y wefan url hir? A oes hysbysebion yn ymddangos arni? A yw'r wefan yn cynnwys graffigwaith hyll, diwyg gwael neu wallau sillafu? Mae'r rhain i gyd yn arwyddion o wefan answyddogol nad yw'n ddibynadwy o bosib.
Mae rhagor o gynghorion ynghylch ymchwilio ar y we yma.

Profi a gwirio gwefannau

Cliciwch ar bob gwefan a threuliwch ddwy neu dair munud yn penderfynu pa mor ddefnyddiol yw hi o ran eich helpu i gael gwybodaeth gyfredol a dibynadwy am addysg a phlant yn India.

Rhowch sgôr allan o bump i bob gwefan. Nodwch eich sgôr yn y blwch.

Ar ôl mewnbynnu eich sgôr bydd y ffenestr sy'n ymddangos yn rhoi rhagor o wybodaeth i chi am y wefan (nodwedd ar gael ar-lein yn unig). A yw'r wybodaeth hon yn eich perswadio i newid eich sgôr?

Beth wnaeth i chi benderfynu ar y sgôr a roesoch i bob gwefan? Ysgrifennwch restr o'r gwahanol faterion roeddech chi wedi meddwl amdanyn nhw, a chyfeiriwch ati pan fyddwch chi'n cynnal ymchwil ar-lein yn y dyfodol.

Ffotograffau a'r darlun cyflawn

Yn union fel geiriau, mae ffotograffau'n llywio ein syniadau a'n barn. Ond ni fydd lluniau'n dweud y stori gyfan bob amser. Rydyn ni'n 'gweld' ffotograffau yn yr un ffordd ag y byddwn ni'n 'darllen' geiriau.

Edrychwch ar y ffotograffau hyn a meddyliwch beth maen nhw'n ei ddweud wrthych ynglŷn â sut mae barnu tystiolaeth. Mae'r ddau yn ffotograffau o Mohamad, a chawson nhw eu tynnu yn yr un lle ar yr un diwrnod.

Ffotograff 1

Mae Mohamad, 12 oed, yn arddwr brwd. (Sam Tarling/Oxfam)

Ble mae Mohamad? A yw Mohamad yn Ewrop neu ar gyfandir arall? Beth wnaeth i chi benderfynu?
Beth ydych chi'n meddwl sy'n digwydd y tu hwnt i ffrâm y llun? Beth sy'n digwydd y tu hwnt i'r hyn y gallwch ei weld yn y llun? Beth wnaeth i chi benderfynu?
Beth ddigwyddodd yn union cyn i'r llun gael ei dynnu, a beth allai ddigwydd yn syth ar ôl hynny? Beth wnaeth i chi benderfynu?
Pa gwestiynau eraill yr hoffech chi eu gofyn am Mohamad? A yw'r llun yn eich helpu i'w hateb?

Photograph 2

Mae Mohamad, 12 oed, yn byw mewn anheddiad i ffoaduriaid yn Libanus ac mae e wedi creu gardd lawn o lysiau. Mae garddio'n dod ag ychydig o hapusrwydd iddo, ond mae bywyd ffoadur yn galed iawn. Mae arno hiraeth am ei ffrind gartref. (Sam Tarling/Oxfam)

Edrychwch yn ôl ar eich atebion ynghylch Ffotograff 1. A yw Ffotograff 2 yn eich helpu i ateb y cwestiynau'n fanwl gywir? A wnaeth eich syniadau am Mohamad newid ar ôl gweld Ffotograff 2?
Beth sy'n cael yr effaith fwyaf o ran llywio eich gwybodaeth am Mohamad; y llun neu'r geiriau? Beth mae'r ymarfer hwn yn ei ddysgu i chi am y sgiliau a'r wybodaeth sydd eu hangen arnoch i ymchwilio i wybodaeth fanwl gywir a dibynadwy?