Banner-Logo

Siarad Cyhoeddus

Sut gallwch chi ddefnyddio'ch llais i weithredu ac i ysbrydoli eraill i weithredu ochr yn ochr â chi?

Cynghorion Defnyddiol

Bydd pobl yn aml yn teimlo'n nerfus ynghylch rhoi araith. Ond, fel llawer o bethau eraill, hanfod pob araith lwyddiannus yw paratoi ac ymarfer. Roedd hyd yn oed areithwyr gorau'r byd, fel Martin Luther King a Nelson Mandela, yn paratoi'n ofalus ac yn ymarfer yn gyntaf.

Dyma rai cynghorion defnyddiol ar gyfer ysgrifennu a rhoi araith fawr.

Cam 1
Paratoi
Meddyliwch am y canlynol:
Pwy yw eich cynulleidfa? Er enghraifft, gwasanaeth ysgol, cyfarfod cyhoeddus?
Beth yw'r pwnc? Ysgrifennwch ef ar bapur.
Pa mor hir fydd eich araith? Anelwch i roi araith fer. Mae tair neu bedair munud yn iawn.
Strwythur. Dylai eich araith gael dechrau, canol, a diwedd clir.
Cam 2
Ysgrifennwch y rhan agoriadol (y rhagarweiniad)
Deuparth gwaith ei ddechrau. Os ydych chi'n ansicr sut mae dechrau eich araith, dychmygwch eich bod yn siarad â rhywun am y mater. Dywedwch yr hyn rydych chi am ei ddweud allan yn uchel, ei recordio ac yna'i ysgrifennu.
Dechreuwch â bachyn, fel ffaith syfrdanol neu arswydus fydd yn hoelio sylw'r gynulleidfa. Yna, rhowch amlinelliad cryno o destun eich araith er mwyn i'ch cynulleidfa wybod beth i'w ddisgwyl.
Cam 3
Ysgrifennwch y rhan ganol
Anelwch at wneud tri neu bedwar prif bwynt.
Defnyddiwch iaith bob dydd a brawddegau byr.
Siaradwch yn uniongyrchol â'ch cynulleidfa. Defnyddiwch y rhagenw 'chi'.
Cefnogwch eich pwyntiau â ffeithiau a ffigurau lle bydd hynny'n berthnasol – ‘8 o bob 10’ neu ‘mwy na 50%’.
Gwnewch yr araith yn ddiddorol, a cheisiwch swnio'n llawn diddordeb.
Cam 4
Ysgrifennwch y diwedd (y casgliad)
Ailadroddwch eich prif bwyntiau.
Byddwch yn daer. Gorffennwch â galwad i weithredu gan ddweud beth rydych chi am i'ch cynulleidfa ei wneud.
Cam 5
Byddwch yn naturiol ac yn chi eich hun.
Ceisiwch siarad mewn llais naturiol.
Peidiwch â dweud dim sy'n teimlo'n anghywir neu'n annaturiol. Chwiliwch am eich arddull eich hun.
Cam 6
Ymarfer
Pan fyddwch wedi gorffen ei hysgrifennu, darllenwch eich araith yn uchel gan roi sylw i'r llif, cyflymder, iaith ac amseru.
Ceisiwch draddodi'r araith heb eich nodiadau.
Ewch ati i ymarfer gyda ffrindiau – gofynnwch i rywun wrando arnoch a gwirio'r amseriad.
Ceisiwch ymarfer eich araith mor aml ag y gallwch.
Cam 7
Mynd amdani!
Ceisiwch dawelu eich nerfau ar y diwrnod. Gall anadlu'n ddwfn ac yn araf helpu.
Siaradwch yn araf ac yn glir, gyda saib rhwng brawddegau. Mae'r rhan fwyaf o areithwyr nerfus yn siarad yn rhy gyflym.
Byddwch yn naturiol, yn angerddol ac yn frwdfrydig am eich pwnc. Amrywiwch dôn eich llais yn dibynnu ar yr hyn rydych chi'n ei ddweud.
Daliwch lygad eich cynulleidfa, a gwnewch ymdrech i beidio ag edrych i lawr ar eich nodiadau.
Os ydych chi'n defnyddio meicroffon, peidiwch â'i ddal yn rhy agos.
Os ydych chi'n ansicr pa mor uchel i siarad, edrychwch ar yr aelodau o'r gynulleidfa sydd bellaf i ffwrdd wrth i chi siarad. Bydd eich llais yn addasu'n awtomatig wedyn i'r lefel sain gywir.

Wedi'i addasu o Send My Friend to School

Mae cynghorion ychwanegol ynghylch rhoi cyflwyniad neu araith ar gael yma.

Dysgu rhoi Beirniadaeth

Gwyliwch a thrafodwch araith Malala Yousafzai ar achlysur derbyn Gwobr Heddwch Nobel ar 10 Rhagfyr 2014.

Hyd yn oed os nad ydych chi'n deall Saesneg, edrychwch ar ystum, iaith corff ac arddull cyfathrebu Malala Yousafzai, ac atebwch y cwestiynau canlynol:

  • A ydych chi'n meddwl fod hon yn araith fawr? Pam? Pam ddim?
  • A yw Malala Yousafzai yn defnyddio rhai o'r cynghorion defnyddiol ar gyfer araith fawr? Pa rai?
  • A yw hi'n defnyddio unrhyw dechnegau eraill yr hoffech chi eu defnyddio yn eich araith?
  • A yw hi'n gwneud neu'n dweud unrhyw beth sy'n gwneud ei haraith yn llai effeithiol? Beth?
  • Beth mae'i haraith yn ei ddysgu i chi am sut mae rhoi araith fawr?