Banner-Logo

Ysgrifennu ar gyfer Pobl Eraill

Sut gallwch chi ddefnyddio eich sgiliau ysgrifennu i gyrraedd pobl o gwmpas y byd?

Testun, Cynulleidfa a Diben

Mae ysgrifennu ar gyfer pobl eraill (eich testun) yn dibynnu ar y bobl rydych chi'n ysgrifennu ar eu cyfer (eich cynulleidfa) a pham rydych chi'n ysgrifennu (eich diben). Mae’n bosib na fydd rhywbeth sy'n gweithio'n dda mewn un sefyllfa yn gweithio mewn sefyllfa arall.

Felly, dechreuwch drwy feddwl am y canlynol:

  • Testun
  • Cynulleidfa
  • Diben

Bydd hyn yn eich helpu i benderfynu ar y ‘tôn llais’ cywir yn eich ysgrifennu. Y prif gwestiwn i'w ofyn yn gyntaf yw a ddylech chi ysgrifennu’n ffurfiol neu'n anffurfiol.

Profi eich sgiliau ysgrifennu

Darllenwch y testun canlynol:

Roeddem yn falch iawn o gael gwybod yr wythnos hon fod chwech ar hugain o'n Llysgenhadon Ieuenctid Oxfam ym Mlwyddyn 10 wedi derbyn bathodynnau swyddogol Llysgenhadon Ieuenctid Oxfam.

Mae hyn yn ein gwneud ni'n un o'r Grwpiau Llysgenhadon Ieuenctid Oxfam mwyaf llwyddiannus yn y DU! Yn ystod y flwyddyn academaidd ddiwethaf bu'r myfyrwyr yn cadw cofnod bob tro roedden nhw'n arddangos tri sgil craidd sef arweinyddiaeth, cyfranogiad gweithredol a mynegi barn.

Cyflwynodd pob un o'r myfyrwyr dystiolaeth ysgubol o'u cyfranogiad er mwyn ennill y bathodyn swyddogol.

Da iawn chi i gyd!

Pwy, yn eich barn chi, oedd y gynulleidfa a beth oedd diben y testun hwn?

Ateb: Ymddangosodd y darn mewn llythyr newyddion ar wefan Ysgol Uwchradd Woodside yn y DU.

Aelodau o gymuned yr ysgol sef myfyrwyr, rhieni, athrawon ac ymwelwyr â'r ysgol oedd y gynulleidfa.

Ei ddiben oedd dathlu cyflawniadau'r Llysgenhadon Ieuenctid, dathlu llwyddiannau'r myfyrwyr a hyrwyddo cyflawniadau'r ysgol.

Ewch ati i addasu ac ailddrafftio'r testun ar gyfer y cynulleidfaoedd a'r dibenion canlynol. Cwblhewch o leiaf ddau.

  Diben 1
Perswadio'r gynulleidfa fod
Llysgenhadon Ieuenctid yn brosiect da
Diben 2
Egluro beth mae Llysgenhadon Ieuenctid yn ei wneud
Cynulleidfa 1
Pobl ifanc 15 mlwydd oed
[Ysgrifennwch eich testun yma] [Ysgrifennwch eich testun yma]
Cynulleidfa 2
Pennaeth yr Ysgol
[Ysgrifennwch eich testun yma] [Ysgrifennwch eich testun yma]

Mae gweithgareddau ychwanegol ynghylch ysgrifennu ffurfiol ac anffurfiol i'w cael yma. Dyma rai cynghorion ar gyfer ysgrifennu llythyr ffurfiol yn yr ieithoedd canlynol:

Arddulliau Ysgrifennu

Mae llawer o arddulliau ysgrifennu y gallwch eu defnyddio er mwyn ysgrifennu ar gyfer eraill. Bydd yr arddull neu arddulliau a ddefnyddiwch yn dibynnu ar eich cynulleidfa a'ch diben. Dyma rai enghreifftiau:

Dadlau Perswadio Cynghori
Archwilio Dychmygu Diddanu
Darparu Gwybodaeth Egluro Disgrifio
Dadansoddi Adolygu Rhoi sylwadau

Addasiad o waith gan y BBC

Un o'r prif arddulliau ysgrifennu a ddefnyddir mewn ymgyrchoedd yw perswadio.

Datblygu eich gallu i berswadio

Beth mae ‘perswadio’ yn ei olygu i chi? Meddyliwch am frawddegau sy'n cynnwys geiriau fel ‘perswadio’, ‘perswadiol’ a 'pherswâd'. Er enghraifft: 'Roeddwn i'n bwriadu gwylio'r teledu ond ces fy mherswadio i wylio ffilm.'

A ydych chi erioed wedi perswadio rhywun i feddwl neu i weithredu’n wahanol? Sut gwnaethoch chi hynny? A oes unrhyw un erioed wedi'ch perswadio chi i wneud rhywbeth? Beth roedden nhw wedi’i ddweud neu’i wneud?

Ar ôl i chi feddwl am berswadio, tynnwch fap cylch perswadio. Fe fydd yn edrych rhywbeth fel hyn:

Ysgrifennwch eich enw yn y cylch ar ganol y tudalen. Yna, mewn cylchoedd o amgylch eich enw, ysgrifennwch enwau'r bobl sydd wedi’ch perswadio chi i feddwl neu i weithredu'n wahanol. Rhowch y bobl a gafodd y dylanwad mwyaf arnoch yn nes at y canol. Nodwch beth roedden nhw wedi'i ddweud neu'i wneud.

Yna, tynnwch fap cylch perswadio arall. Y tro hwn, ysgrifennwch enw'r sawl rydych chi am ei berswadio ar ganol y tudalen. Yn y cylchoedd, ysgrifennwch sut mae’i berswadio/pherswadio. Rhowch eich cynlluniau gorau yn nes at y canol a'r cynlluniau rydych chi'n llai sicr ohonyn nhw ymhellach i ffwrdd.

Wedi'i addasu o Send My Friend to School

Cynghorion ar berswadio

Y brif ystyriaeth yw mai dim ond eich ochr chi o'r ddadl y mae angen i chi ei chyflwyno. Er enghraifft, pe baech chi am berswadio rhywun sy'n gwneud penderfyniadau y dylai pob plentyn fynd i'r ysgol, byddech chi'n canolbwyntio ar yr holl resymau cadarnhaol dros anfon pob plentyn i'r ysgol. Ni fyddech yn dadlau yn erbyn eich hun a dweud nad yw’r ysgol yn bwysig mewn gwirionedd.

Yr un yw'r cynghorion ar gyfer ysgrifennu'n ffurfiol neu'n anffurfiol.

Byddwch yn hyderus ac yn sicr
Credwch yn yr hyn rydych chi'n ei ysgrifennu a galwch am weithredu.
'Nawr yw'r amser i chi ....'
Byddwch yn gadarnhaol
Canolbwyntiwch ar ddangos mor gryf yw eich pwyntiau, yn hytrach na pha mor wan yw'r pwyntiau i'r gwrthwyneb.
Ailadroddwch
Ailadroddwch eich prif bwyntiau nifer o weithiau.
Byddwch yn bersonol
Mae dweud ‘rydw i’ neu ‘rydym ni’ yn gwneud i bobl gredu yn yr hyn rydych chi'n ei ddweud.
Defnyddiwch gwestiynau
Mae hyn yn creu cysylltiad â’ch cynulleidfa. ‘Pam nad yw pob plentyn yn mynd i'r ysgol? Dyma pam…’
Defnyddiwch deimladau i wthio syniadau
Defnyddiwch iaith emosiynol: ‘Mae'n warthus fod cynifer o blant yn methu mynd i'r ysgol.’

Addasiad o waith gan y BBC

Beirniadu blog perswadiol

Ysgrifennwyd y blog perswadiol hwn gan Mayowa, un o Lysgenhadon Ieuenctid Oxfam.

Ymgyrchu yn erbyn y fasnach arfau - mewn tanc/ Oxfam GB
Dewisais ymuno â'r ymgyrch i reoli arfau oherwydd i’r ffaith fod 747,000 o bobl yn marw bob blwyddyn o ganlyniad i drais arfog wedi fy syfrdanu’n llwyr. Beth oedd yn fwy brawychus i mi yw bod gennym ni heddiw fwy o reoliadau ynghylch y fasnach fananas na'r fasnach ryngwladol mewn drylliau. O ganlyniad i hyn, gwelais yn glir pam mae drylliau peryglus yn cyrraedd y bobl anghywir, gan gynnwys arglwyddi rhyfel a thramgwyddwyr hawliau dynol.

Pan edrychwn ar ryfeloedd diweddar, yn Syria er enghraifft, gallwn weld yr effaith ddinistriol y gall drylliau tân ei chael ar bobl ddigymorth. Rwy'n aml yn gofyn i mi fy hun, a allem fod wedi arbed bywydau pobl ddiniwed, a phlant yn enwedig, pe bai yna gytuniad i reoli’r fasnach arfau fyd-eang. Rydw i hefyd yn ceisio dychmygu sut buaswn i'n teimlo pe bai fy nheulu i fy hun mewn rhyfel o’r math hwn a sut y buaswn i'n gwneud popeth a allwn i'w hamddiffyn nhw. Dyma wnaeth fy ysbrydoli mewn gwirionedd i fod yn rhan o'r ymgyrch i reoli arfau. Er nad ydw i’n perthyn yn fiolegol i’r bobl sydd wedi'u dal yn y rhyfeloedd hyn, rwy'n dal i gredu bod cyfrifoldeb ar bob bod dynol i amddiffyn y naill a’r llall gymaint â phosibl.

Ond mae amser yn mynd yn brin. Mae cynhadledd y Cenhedloedd Unedig lle bydd mwy na 150 o lywodraethau'n cyfarfod trwy gydol Gorffennaf i drafod Cytuniad newydd ar y Fasnach Arfau Fyd-eang eisoes wedi dechrau. Os ceir cytuniad effeithiol, gallai hynny helpu i atal arfau rhag cyrraedd y dwylo anghywir a helpu i arbed miloedd o fywydau. Da chi, ychwanegwch eich llais i'r ymgyrch Rheoli Arfau trwy lofnodi ein deiseb. Un cyfle sydd gennym i gael cytuniad arfau cadarn yn 2012. Peidiwn â'i golli!

Bu'r ymgyrch Rheoli Arfau byd-eang i reoleiddio'r fasnach arfau yn llwyddiannus a phasiwyd Cytuniad y Fasnach Arfau gan y Cenhedloedd Unedig ar 24 Rhagfyr 2014. Mae 130 o wledydd wedi llofnodi’r cytuniad.

Adolygwch y blog
  • Darllenwch y cynghorion ar ysgrifennu perswadiol. Uwch-oleuwch unrhyw ddarnau yn y blog sy'n dilyn y cynghorion. Yn eich barn chi, pa mor llwyddiannus oedd ymdrech yr awdur i ysgrifennu'n berswadiol yn y blog?
  • Ailysgrifennwch yr wybodaeth o'r blog ar ffurf llythyr ffurfiol, er mwyn perswadio rhywun sy'n gwneud penderfyniadau i weithredu ynghylch y fasnach arfau.

Mae tasg adolygu i'ch helpu i nodi a datblygu ysgrifennu perswadiol ar gael yma.

Ysgrifennu at rywun sy'n gwneud penderfyniadau

Mae ysgrifennu at rywun prysur sy'n gwneud penderfyniadau (er enghraifft, Pennaeth Ysgol, Aelod Seneddol) yn her ynddi'i hun. Er enghraifft, gall Aelodau Seneddol gwlad gael mwy na 200 o lythyrau y dydd. Bydd Pennaeth eich Ysgol hyd yn oed yn ymateb i nifer fawr o negeseuon e-bost a galwadau ffôn bob dydd. Felly, mae angen i chi gyfleu eich neges yn gyflym ac yn effeithiol. Peidiwch ag ysgrifennu traethawd yn eich llythyr!

Felly:

  • Byddwch yn gryno yn eich llythyr. Ni ddylai fod yn fwy nag un ochr A4.
  • Gosodwch eich llythyr allan yn glir gan ddefnyddio paragraffau byr a phendant. Cadwch at un neu ddau o brif bwyntiau.
  • Rhowch sylw gofalus i'r sillafu, atalnodi a gramadeg.
  • Dylech ddefnyddio tôn ffurfiol ond cyfeillgar. Peidiwch byth â defnyddio tôn elyniaethus, hyd yn oed os byddwch chi'n anghytuno'n chwyrn â daliadau neu weithredoedd derbynnydd y llythyr.
  • Cofiwch gynnwys tystiolaeth allweddol i gefnogi eich pwyntiau.
  • Gorffennwch drwy ofyn i dderbynnydd y llythyr wneud rhywbeth ar eich rhan.

Byddwch yn barod i gymryd camau dilynol!