Banner-Logo

Krytyczne myślenie

Czym jest krytyczne myślenie? Jak można zastosować krytyczne myślenie do zgłębiania kwestii globalnych?

Wprowadzenie

Każdego dnia mamy dostęp do ogromnej ilości informacji i na ich podstawie podejmujemy wiele decyzji. Na przykład, możesz zdecydować by wychodząc do szkoły ubrać płaszcz, ponieważ prognoza pogody zapowiada deszcz. Krytyczne myślenie polega na kwestionowaniu naszych pierwszych myśli i skłanianiu się ku bardziej przemyślanym osądom na temat informacji które widzimy, słyszymy i czytamy. Na przykład zanim zdecydujesz, aby ubrać płaszcz możesz dowiedzieć się, na którą godzinę jest zapowiadany deszcz, jak dużych opadów możesz się spodziewać itd.

Krytyczne myślenie to zadawanie następujących pytań:

  • Kto to powiedział lub napisał?
  • Czy na tej informacji można polegać?
  • Czy istnieją dowody potwierdzające tę informację?
  • Czy dana osoba jest odpowiednio wykwalifikowana, by wypowiadać się na dany temat?
  • Czy ta osoba jest osobiście zainteresowana danym tematem?

Ćwiczenie Krytycznego Myślenia – Metoda sześciu pytań

Metoda 6 pytań to ćwiczenie krytycznego myślenia. Możesz ja wykorzystać, aby zadać 6 kluczowych pytań dotyczących jakiegokolwiek tematu lub kwestii. .

Kto? Kto to powiedział?
Czy jest to ktoś godny zaufania?
Dlaczego?
Co? Co ta osoba powiedziała?
Podała fakty czy opinie?
Czy ta osoba pominęła coś ważnego?
Gdzie? Gdzie dana osoba to powiedziała?
Publicznie czy na osobności?
Czy inne osoby miały możliwość wyrażenia odmiennej opinii?
Kiedy? Kiedy dana osoba to powiedziała?
Czy powiedziała to, by wpłynąć na późniejsze wydarzenie?
Czy powiedziała to w odpowiedzi na poprzednie wydarzenie?
Dlaczego? Dlaczego dana osoba to powiedziała?
Czy starała się skłonić pozostałe osoby do myślenia lub zrobienia czegoś?
Jak? Jak dana osoba to powiedziała?
Czy użyła stronniczego bądź języka nacechowanego emocjonalnie?
Jeżeli widziałeś nagranie, czy użyto w nim muzyki lub innych efektów mających na celu wywołanie jakichś emocji?

Używanie krytyczne myślenia w praktyce

Następnie spójrz na poniższe materiały wideo, artykuły z gazet oraz strony internetowe dotyczące uchodźców przemierzających Morze Śródziemne i używając powyższych pytań, pomyśl krytycznie, co mówią one oraz ich źródła.
To nagranie zostało opublikowane przez Al Jazeerę, stację telewizyjną nadającą informacje z całego świata, należącą do rządu Kataru. Początkowo nadawała ona jedynie w języku arabskim, a po 2003 roku również w języku angielskim. Al Jazeera twierdzi, że pod względem redakcyjnym jest niezależna od swoich właścicieli, jednak krytycy są innego zdania. Al Jazeera jest jedną z największych stacji informacyjnych na świecie, obok takich stacji jak CNN, BBC, czy RFI. Wielu widzów wierzy, że przedstawia alternatywny punkt widzenia w stosunku do tego, jaki oferują stacje amerykańskie i europejskie.
Jest to strona ekarzy bez Granic (MSF). MSF jest międzynarodową niezależną, medyczną organizacją humanitarną, dostarczającą statki poszukiwawcze, pomocowe i ratownicze uchodźcom przemierzającym Morze Śródziemne. MSF jest „świadkiem i zabiera głos“ tak, aby społeczeństwo i osoby odpowiedzialne za podejmowanie decyzji były bardziej świadome kryzysów humanitarnych.
Mashable jest „wiodącym światowym domem medialnym, który informuje, inspiruje i zapewnia rozrywkę cyfrowemu pokoleniu“. Używa portali społecznościowych i nowej technologii cyfrowej do publikowania artykułów.
The Daily Express jest brytyjskim tabloidem. Często przedstawia informacje z puntu widzenia partii prawicowych.

Sporządź notatki dotyczące powyższych materiałów używając metody 6 pytań. Czy Twoja opinia i osądy zmieniły się wskutek bardziej krytycznego podejścia do materiałów?

Łańcuch przyczyn

Łańcuch przyczyn pomoże Ci w głębszej i bardziej szczegółowej analizie danych kwestii, sprawi, iż powierzchowna opinia nie będzie wystarczająca.

Oto przykład łańcucha przyczyn badającego kwestię: „Dlaczego osoby z zagranicy przeprowadzają się do Zjednoczonego Królestwa“?

Źródło: Oxfam GB’s 2015 Global Citizenship Guide for Teachers.

Ćwiczenie na krytyczne myślenie

Teraz sam wypróbuj łańcuch przyczyn. Możesz wykonać to zadanie samodzielnie, bądź w grupie z dwoma lub trzema innymi osobami.

Rozpocznij od napisania pytania po lewej stronie dużej kartki papieru. Np. Dlaczego ludzie przemierzają Morze Śródziemne, aby dotrzeć do Europy?

Następnie napisz po prawej stroni trzy najważniejsze powody, jakie przychodzą Ci do głowy i połącz je strzałkami. Kierunek każdej ze strzałek pokazuje, że wierzysz, że kwestia wskazywana przez koniec strzałki jest powodem, dla którego pierwszy problem się pojawił.

Twój łańcuch przyczyn powinien zacząć wyglądać mniej więcej tak:

Te trzy odpowiedzi stały się teraz nowymi problemami, do których ponownie zadajesz pytanie „dlaczego?“ i starasz się znaleźć na nie jak najwięcej odpowiedzi. Powtórz ten proces tak wiele razy, ile tylko możesz i użyj strzałek, aby pokazać, w jaki sposób różne problemy są ze sobą połączone. Kiedy skończysz, powinieneś zrozumieć, jak skomplikowany jest problem i że wydarzenia często mają wiele powiązanych ze sobą przyczyn.